Gykrysuł fur Strzygowskja-Hertha – ahtekikjy śoün y Wymysoü/Szkic Herthy Strzygowski przedstawiający ośmiokątną stodołę w Wilamowicach
Gykrysuł fur Strzygowskja-Hertha – ahtekikjy śoün y Wymysoü
Dy doüća etnografa interesjyta zih zjyr myta wymysiöejer hełcera hyta. Zy zöha ȧjna dy müstyn fum ołda doüća boü. Dos zöha zy s’mȧst yn ahtekikja śiöen, wo zy wün hefa y Wymysoü. Zy wün oder ny typiś fjyr ynzer śtot – mȧ kund zy jyśter zan ym ganca grancłand fu Śłyz ȧn Klinpöłn – oü nawa Płes. Hertha Strzygowski wiöe ȧ doüćy etnografyn ȧn möłeryn fur Bejł, wo zy y Wymysoü oü łoüter relikta fur ferfługa cȧjta wułd füśja. Zy möłt dos, wo past yr ideologyj fum Sprachinselforschung ȧnöh – ny nok kłȧdyn, ok oü dy ahtekikjy śiöen, wo zy myt śtruw wün gydakt.
Zyty mejekikjy bonzum ufcyśteła, diöft’ȧ hon mejer hułc, owi fjyrekikjy, wo zy ȧzu nymłik groüm wün. Dy łoüt, wo zy zy ufśtełta, dos wün rȧjhjy wjyt, wo zy dos uf parad mahta, ȧ ny do zy zuła wȧjza jyr etnyś oba nȧrodowik cügyhjyn. Hoüt egzystjyt y ynzer gymȧn jok ȧ zyty śoün ȧn zy śtejt y Wymysdiöf.
S’gykrysuł ȧdśtind yn 30-sta jün ȧn s’wiöe łangy jün y Doüćłand – yr Heimatstube Bielitz-Biala y Lippstadt. Fum 2024 jür kon mȧ’s y ynzum müzeum ośoün.
Szkic Herthy Strzygowski przedstawiający ośmiokątną stodołę w Wilamowicach
Niemieccy etnografowie interesowali się wilamowskim budownictwem drewnianym. Widzieli w nim wzory staroniemieckiej architektury. Szczególnie interesowali się ośmiokątnymi stodołami, których było dawniej w Wilamowicach wiele. Nie były jednak typowe dla tego miasta – można je było kiedyś zobaczyć na całym pograniczu śląsko-małopolskim, np. w okolicach Pszczyny. Pochodząca z Białej Hertha Strzygowski była niemiecką etnografką i malarką. Przyjeżdżała do Wilamowic w celu poszukiwania reliktów minionych czasów. Malowała to, co pasowało do ideologii badaczy niemieckich wysp językowych. Były to nie tylko stroje, ale również ośmiokątne stodoły, kryte słomą. Żeby wybudować dwa sześciokątne sąsieki potrzeba było znacznie więcej materiału niż czterokątne o tej samej powierzchni.
Stawiane były przez bogatych gospodarzy, którzy robili to, aby zamanifestować swoją pozycję majątkową, a nie, jak pisali niektórzy badacze, swoją tożsamość etniczną czy narodową. Dziś jedyna taka stodoła w naszej gminie zachowała się w Starej Wsi. Szkic powstał w latach 30. i przez wiele lat znajdował się w izbie pamięci Niemców wysiedlonych z Bielska w Lippstadt w Niemczech. Od 2024 r. można go oglądać w naszym muzeum.
Powiązana kategoria aktualności