Wymysiöejer kroücła/Krzyż wilamowski

S’zyłwer kroücła ej ȧ wihtik tȧl fu wymysiöejer bowaociwerik. Dy mȧsta kroücła wün gybröht fu Win ym 19-ta hundytjür, wos ej wysłik fun punca fun gułdśmyd, wo zy zy mahta. Uf ȧr zȧjt fum kroücła ej ej yr mytułsta dy djenerkrön, derheja „INRI”, fun zȧjta dy pünca (y dam foł – s’Djanahiöet ȧn „AP”), fur łynkja zȧjt dy gȧsuł, fur rȧhta s’kjełih ȧn dunda dy śmikzoüł. Fur andyn zȧjt zȧjn yr mytułsta dy łȧter, dy pik ȧn dy śwomp, fun zȧjta dy cyng ȧn der homer, dunda drȧj niöeln ufer Golgot ȧn derheja dy kastła ȧn dy inicjałn wi ȧ bow his ȧn wi zy zih śrȧw. Dö ej dos „KK”, dos hȧst Krysta-Kȧśü. S’kroücła wiöe gytriöen ufȧ zuntag ȧn uf dy hȧltag – inda myta 5 bȧndła koroln.

....................................................................................................................................................................

Krzyż wilamowski to ważny element kobiecego stroju wilamowskiego. Większość krzyżyków została przywieziona w XVIII i XIX z Wiednia, co wiadomo dzięki puncom złotników, którzy je wykonywali. Z jednej strony krzyżyka na środku widać koronę cierniową, na górze napis INRI, po bokach punce (w tym wypadku głowa Diany i „AP”), z lewej strony bicz, z prawej kielich a u dołu pręgierz. Na odwrocie w środku jest drabina, włócznia i gąbka, a po bokach kleszcze i młot, u dołu trzy gwoździe na Golgocie, a u góry kości oraz inicjały kobiety, do której należał krzyżyk – w tym wypadku „KK”, czyli Katarzyna Krysta. Krzyżyk był noszony na niedzielę i święta – zawsze do pięciu rzędów korali.